Муҳим ҳиссиёт

Оилавий ҳаётдаги муаммолар эр-хотин турмушининг турли босқичида бошланиши мумкин. Агар эрта бошланса бу, албатта, қайғули.Татьяна Ким, уролог

 

 

Эркакларда либидонинг сусайишига нима сабаб бўлади?

 

Аёл ва эркак либидосининг асоси – бу мия ва жинсий гормонлар мувозанати. 

Либидо, энг аввало, стресс шароитида пасаяди. Стрессда биз кўпаймаймиз ва репродуктив тизимимиз «сўнади». Бу – табиат қонуни. 

 

Либидонинг сусайишига сабаблар:

эркакларнинг пролактин гормонини кўпайтирадиган антидепрессантлар қабул қилиши туфайли тестостерон камайиши;

 

алкоголизм, гиёҳвандлик, кашандалик каби ҳар қандай қарамлик таъсири; 

 

ўта интенсив ижтимоий ҳаёт тарзи –  қизиқишларни алмаштириш синдроми;

 

ёшга доир андроген танқислик (жинсий гормонлар камайиши).

 

Гормонал бузилишлардан ташқари, либидога яна нима таъсир қилади?

 

Порносаноат соғлом эркакларнинг жинсий майлига салбий таъсир қилади. Улар «жинсий анорексия»дан азият чекади ва эрта ўсмирлик ёшида фаҳш сайтларга кўп кириши оқибатида эрекция фаолияти бузилади. Бундай видеомаҳсулотларни ҳар куни кўриш натижасида 20 ёшга бориб, эрекцияга эришиш учун видеостимуляцияга бўлган талаб ошади.

 

Эркаклар муаммоси кўпроқ 40 ёшдан бошланади

 

Бу даврда тестостерон миқдори камая бошлайди. Тестостерон эркакларнинг асосий гормони бўлиб, у ўғил болани эркакка айлантиради (мушаклар пайдо бўлади, соқол чиқади, тана тузилиши ўзгаради, наслни давом эттириш қобилияти шаклланади).

 

Врезка: Тестостерон – гормонлар қироли. Ушбу гормоннинг юқори ва барқарор миқдорига эга эркаклар ўзига ишонган, кучли ва чидамли бўлади. 

 

Андропауза ёки эркаклар климакси – бу ҳақиқат. Ҳар бир эркак организмида жисмоний ўзгаришлар рўй беради ва репродуктив фаолияти сусаяди.

 

«Климакс» одатда 40 ёшда рўй беради, аммо бугунги ҳаёт тарзимиз, спорт билан шуғулланмаслик, нотўғри овқатланиш, уйқу етишмовчилиги, семизлик, сурункали касалликларни ҳисобга олсак, 30 ёшли эркаклар ҳам бу муаммога дуч келиши мумкин.

 

Ўзгаришларни аниқлаш мумкинми?

 

Биринчи навбатда, эркак кишининг кайфияти тушади, хотира пасаяди, қон босими ошади, қомати ўзгаради, гинекомастия пайдо бўлади (кўкрак безлари катталашади), тери тургори (тирик ҳужайралар тарангли)ни йўқотади.

 

Врезка: Кўпчилик оилаларда жинсий муносабатлар эрта якун топади ёки эрлик қувватини оширувчи дорилар ҳисобига «аранг ушлаб турилади».

 

Қандай ёрдам берилади?  (выделить цветным блоком)

Ҳар томонлама комплекс ёрдам берувчи мутахассис – бу шифокор андролог-эндокринолог. 

 

Эркакларга мурожаатим шуки, агар вазнингиз ортса, фаол инсондан суст одамга айлана бошласангиз, тўшакда муаммолар пайдо бўлса, ишчанликни йўқотсангиз ва беқарор руҳий-ҳиссий ҳолатни сезсангиз, шифокор-андрологга мурожаат қилинг. У эркаклик саломатлигини мустаҳкамлашга кўмаклашади.

 

Ирина Кунгурова, сексолог-психолог 

 

Врезка: Жинсий муаммоларнинг атиги 20 фоизи жисмоний жараёнларга бориб тақалади. Қолгани руҳиятга боғлиқ.

 

Мия жинсий ҳаяжон каби эрекцияга олиб келувчи жисмоний жараёнларнинг юзага келишида асосий ўрин эгаллайди. Шунинг учун турли руҳий муаммолар эрекциянинг сусайишига олиб келиши мумкин.

 

Цветной блок: Эркаклар потенция муаммоси деб нимани янглиш ўйлайди?

 

Ўсмирлик гиперсексуаллиги босқичидан чиқиш

 

Ҳар доим ҳиссиётга тўла бўлиб, жинсий яқинликни хоҳлаб юрган ўсмирлик даврини жорий ҳолати билан солиштирган эркак, бу даври ўтиб кетганидан кейин, эрлик қувватида муаммо бор деб ўйлаб қолади. Бунинг сабаби ўсмирлик гиперсексуаллиги даврида ҳар гал эҳтиёж туғилганда, уни қондириш имконияти бўлмаган. Ногоҳ бундай имконият пайдо бўлганда, у худди «оч одам» сингари «ортиғи билан еб олишга ҳаракат қилган». Уйлангандан кейин шароит ўзгаради: жисмоний эҳтиёж табиий меъёрга айланади, рафиқаси доимо ёнида ва дейлик, ҳафтада бир-икки марта у билан яқинлик қилиш етарли бўлади.

 

Эякуляциянинг тез рўй бериши

 

Врезка: Кўпчилик эркаклар жисмоний меъёрни билмай туриб, эякуляция тез содир бўлишидан шикоят қилади. Масалан, уч дақиқа давомида.

Жинсий алоқани 2–5 дақиқа давом эттириш эркак учун меъёрий ҳолатдир. Агар эркакда 15–20 дақиқадан ортиқ вақт давомида эякуляция бўлмаса, бу муаммо борлигидан ва эректил дисфункциядан дарак бериши мумкин. Албатта, агар у турли усуллардан фойдаланиб, буни атайлаб қилмаса. 

 

Эрекция даражаси ва сифатига таъсир қилувчи омиллар:

 

– тушкунлик, давомли стресс, кучли чарчоқ;

– умумий ҳолсизлик, ўзидан кўнгил тўлмаслик;

– презерватив ёрдамида жинсий алоқага кириша олмаслик;

– жинсий алоқа вақтида рўй берган кутилмаган муваффақиятсизлик кейинги яқинлик кучли ҳаяжонга сабаб бўлади;

 

– болалик вақтидаги руҳий жароҳатлар

 

Баъзи омилларни батафсил кўриб чиқамиз.

 

Эр-хотиннинг бир-биридан зерикиши 

 

Давомли муносабатларда жуфтликлар қуйидаги ҳолат билан тўқнаш келади: эр-хотин бир-бири ҳақида ҳамма нарсани билиб олади, секснинг қизиғи қолмайди. Бу эркакни ўйлантиради ва тушкунликка олиб келади.

 

Эр-хотин ялқовлиги

 

Иш, дўстлар дийдори, бола билан дарс тайёрлаш биринчи ўринга чиқади. Ҳаммасига эътибор топилади, лекин жуфтига йўқ. Аслида рафиқасига кўпроқ вақт ажратиш, эътиборлироқ бўлиш ва эркалаш жараёнини узайтириш мумкин. Мумкин, аммо на истак ва на вақт бор. Бу ялқовлик одатга айланади. Жуфтликлар бир-бирига тобора камроқ эътибор қаратади, секс эса хушнудлик олиб келмайди.

 

Жинсий алоқадаги чекловлар

 

Кенг тарқалган тақиқлар: «Рафиқам билан орал секс билан шуғуллана олмайман, бу нотўғри, бундан кейин ахир у боламни ўпади». Ёки миссионерлик позасидан бошқа поза йўқдай. Турфа хилликнинг йўқлиги эр-хотин муносабатларига салбий таъсир қилади. Бу эса аёл ва эркакда майлнинг йўқолишига олиб келади.

 

Қизиқишларнинг турфалиги

 

Эр-хотининг «лаззат олиш истаги» бир-бириникига мос келмаслиги мумкин. 

 

Дейлик, аёлга нозик ҳаракатлар ёқади, эркакка эса эҳтиросли ва ёрқин секс. Қарабсизки, иккиси ҳам қониқмайди. Эркак аёлининг кўнглини олиб, эҳтиросини жиловлаган тақдирда ўзи жабр кўради. Бу эса майлнинг сусайиши ёки кейинчалик хиёнатга сабаб бўлади.

 

Жуфтдан кўнгил қолиши 

 

Сир эмас, кўпчилик аёллар тўйдан кейин дастлабки икки-уч йил ичида семиради, айниқса, туғруқдан сўнг. Албатта, буни тушуниб қабул қилиш керак, аммо жисмоний истаклар ҳам бор. 

 

Эркакнинг сексуал онгида уни ҳаяжонга соладиган аёл тимсоли – қомати хушбичим аёл. Аммо унинг олдида икки баробар семириб кетган рафиқаси туради. Аёли уни бошқа ҳаяжонлантиролмайди. Бу вазиятдан қочиб қутулиб бўлмайди, натижада жинсий ҳаётдан кўнгил бутунлай совийди.

 

Чораси борми?

 

Жисмоний муаммоларни истисно этиб, психолог-сексолог мутахассис билан ишлаш керак.

 

Эркакларга маслаҳатларим

 

Сексдаги омадсизликни шахсиятингизга кўчирманг: бу эркакда ҳам муаммо борлигини англатмайди. Жуфтингиз билан мулоқот қилишни ўрганинг: хавотирларингизни ошкор қилинг, бир-бирингизни қўлланг.

 

Эроген соҳаларни, ҳаяжонга соладиган янги имкониятларни бирга изланг. Орангиздаги сексга доир барча чекловчи ҳолатларни қайта кўриб чиқинг. Чунки янги ҳиссиётни истасангиз-да, бу ушбу оилада қабул қилинмаслиги ҳам мумкин. 

 

Жуфтликка тавсиялар 

 

Эректил дисфункция кўпинча тез эякуляция натижасида эркакнинг рафиқасини қониқтирма олмаслиги билан боғлиқ. Бу вазиятда оргазмга тезроқ эришиш жараёнини мувозанатга солиш керак, яъни аёлга жинсий алоқага қадар мамнунлик бағишлай оладиган силаб-сийпалаш ва эркалашларни кўпайтириш шарт.  

 

Секс позаларини бойитиш, фантазиялар ҳақида бир-бирига сўзлаб бериш лозим. Бир-бирига жинсий ҳаётга янгилик олиб киришга имкон бериш керак, айниқса, жуфтликлар давомли муносабатда бўлса.

 

Жинсий муаммолар ечимига киришишдан аввал эр-хотин ўзаро шахсий зиддиятларни ҳал қилиши керак. 

 

Аёллар блоки

 

Бэлла Шахмурова, гинеколог 

 

Вагинизм

 

Вагинизм – тос туби мушакларининг назоратсиз, беихтиёр қисқариши, онгсиз равишда қин мушакларининг қисқаришидир. Бунинг оқибатида на гинеколог кўригидан ўтиш, на жинсий алоқага киришиш мумкин. 

 

Вагинизм бирламчи ва иккиламчи бўлади.

 

Бирламчи вагинизм жинсий алоқага умуман киришиб бўлмайдиган ҳолат хисобланади. 

 

Аёллар фақат биринчи жинсий алоқа вақтида вагинизм халал беришини яхши тушунади. Эркак олатини қинга кирита олмайди. Тос туби ва қоринда оғриқ, мушак спазми кузатилиши мумкин. Қинга ниманидир киритиш тўхтагандан кейин бу белгилар ўтиб кетади.

 

Иккиламчи вагинизм меъёрий жинсий ҳаёт давомида пайдо бўлади. У инфекция, менопауза, жароҳат, гинекологик касаллик, муаммоли муносабатлар, жарроҳлик ёки туғруқ оқибатида пайдо бўлади.

 

Асосий сабаб бартараф этилса ҳам, руҳий ўрганиш натижасида оғриқ давом этиши мумкин.

 

Бирламчи вагинизмда бокираликка нисбатан алоҳида муносабат мавжуд.

 

Бу ички зиддият бўлиб, қуйидаги  сабаблар туфайли юзага келади: 

– ота-она билан муносабатлар;

– оиладаги тарбияга, аниқроғи, қаттиққўлликка;

– қизнинг жинсий ҳаёт ҳақида қандай қилиб тасаввурга эга бўлгани ва бунга қандай муносабат билдиргани.

 

Ирина Кунгурова, сексолог-психолог

 

Вагинизм билан қандай ишлаш керак?

 

Қизларнинг гинеколог қабулида дефлорация ўтказаётгани, кенгайтирувчи усуллардан фойдаланаётганини кўп кўраман, аммо бу ечим бўла олмайди. 

 

Дейлик, қиз дефлорация қилинди (бокиралигидан айрилишга кўмаклашилди), жинсий ҳаёт бошланади. Ташқи томондан масала ҳал бўлгандек, аммо ички муаммо қолади ва у такрорий вагинизмга олиб келиши мумкин. 

 

Жисмоний томондан ишласа бўлади, аммо асосий терапия олат кириши олдидан пайдо бўладиган қўрқувни йўқотишга қаратилиши керак. 

 

Бэлла Шахмурова, гинеколог: 

 

Вагинизмни даволашнинг янги муваффақиятли усули вульва мушагига ботокс инъекциясини қилиш ҳисобланади. Натижада мушак бўшашади ва фалажланади. Қисқармайди ва нимадир киришига қаршилик кўрсатмайди. Ботокс уколи 9–16 ой давомида таъсир қилади. Бу руҳий терапия билан бирга олиб борилса, муаммо осон ечим топади. 

 

Ирина Кунгурова, сексолог-психолог:

 

Диспареуния

 

Диспареуния – жинсий алоқа давомида жинсий аъзоларда оғриқ ҳис қилиш.

 

Бунга секс, ўзини сексда кўриш каби ички зиддият сабаб бўлиши мумкин. Вазиятни ўзгартира олмаслик ва муносабатдан қониқмаслик ноқулайлик келтириб чиқаради. Аёл жинсий яқинликдан қочиш учун баҳона излайди. Оғриқ эса бунинг учун руҳий ва ижтимоий томондан мос сабабга айланади.

 

Кўпинча диспареунияга нотўғри кўрсатмалар сабаб бўлади: масалан, «секс — ёмон, у билан шуғулланиш мумкин эмас» каби. Келгусида у билан шуғулланиш «мумкин» бўлганда, ҳар бир жинсий алоқа айбдорлик ҳисси билан кечади.

 

Нима қилиш керак?

 

Жинсий алоқанинг ижобий тажрибасини шакллантириш, ўз ҳиссиётларини билдириш, истакларини айтишни ўрганиш керак. Диспареуниянинг асосий сабабларидан бири – секс мавзусида гаплашишни билмаслик.  

 

Вагинизмда ҳам, диспареунияда ҳам беморга комплекс ёндашув зарур. Айниқса, психолог-сексолог билан руҳий терапия муҳим. 

 

Туғруқдан кейин сексдан қўрқиш 

 

Агар туғруқ оғир кечса, мураккаб йиртилиш ёки ишлов бериш жараёни натижасида ҳиссиётлар онг остида қолиб кетган бўлса, диспареуния туғруқдан кейин сексдан қўрқиш сифатида ривожланиши мумкин. 

 

Вазият қуйидагича рўй беради: гинеколог ҳаммаси битган, дейди. Лекин аёлга чот орасида катта ва оғриқ берадиган чандиқ қолгандей туюлади. Натижада аёл сексдан қочади.

 

Ёки, масалан, эркак туғруқдан кейин зарур вақтни кутмай, жинсий алоқага киришди. Аёл эса оғриқ сезади ва ушбу ҳис унинг онгида қолиб кетади. 

 

Бунинг устига аёл уйқуга тўймайди, рўзғори ва фарзандларига қарайди, ҳаммасини ёлғиз бажаради. Эрининг бефарқлигини менталитетга йўяди. «Болага қараш – аёлнинг иши», деб ўзини овутади, лекин эридан хафалиги барибир ўтиб кетмайди. 

 

Эркаклар учун эса аёлнинг эътибори етишмайди. Улар вазиятни тўғри тушунса-да, бу уларнинг аҳволини енгиллаштира олмайди. Натижада эркак ўзига нисбатан озгина бўлса ҳам эътибор сифатида сексни талаб қилади.

 

Эркак рафиқасига «аёллик бурчи»ни эслатиб қўйиши мумкин ёки «бошқа аёлга уйлансаммикан», «эркак киши секссиз узоқ чидай олмайди» деган уйдирмаларни тўқий бошлайди.

 

Бундай вазиятда аёл шароитини тушунтиришдан кўра, сексга рози бўла қолади. Шу ўринда диспареуния алоқага киришмаслик йўлида қутқарувчи бўлади. «Оғрияпти» деган гапни тагида «жинсий алоқага тайёр эмасман, мени мажбурлашяпти» деган маъно бор. 

 

Нима қилиш керак?

 

Гаплашиш, мажбуриятларни юклайвермаслик, оталик вазифаларидан бўйин товламаслик шарт. Қийинчилик борми, бирга ҳал қилинг. Бу эр-хотинни бирлаштиради ва жинсий майлга сабаб бўлади. Чунки аёл киши учун ўз эри қиёфасида доим ёрдамга шай ҳамроҳ, иттифоқчини кўриш жуда муҳим. Бу аёлни юмшатади ва эркакка нисбатан ҳайрихоҳлигини оширади. 

 

Бэлла Шахмурова, гинеколог: 

 

Менопауза

 

Менопауза – аёлларда ҳайз даврининг батамом тугаши. Шундан кейин улар фарзанд кўра олмайди.

 

Бу даврда нима рўй беради?

 

Эстроген миқдори камаяди. Бу шиллиқ қаватнинг таркибий ўзгаришларига олиб келади (қиннинг эпителиал қавати нозиклашади). Касалликнинг ушбу тури организмида табиий, ёшга хос ёки климакс ўзгаришлари кетаётган аёлларда кўпроқ учрайди. 

 

Асосий шикоятлари:

– жинсий алоқадаги оғриқ;

– қичишиш, ачишиш, жинсий аъзолардаги оғриқ;

– интим яқинликдан кейин қонли ажралмалар (шиллиқ қаватнинг ингичкалашуви ва кичик жароҳатлар пайдо бўлишининг натижаси);

– тез-тез сийиш ва сийдикни тута олмаслик.

 

Нима қилиш керак?

 

Аксарият вазиятларда муттасил, узлуксиз тартибда гормонал терапия тавсия этилади. Аёлнинг аҳволи назоратда бўлади. 

 

Натижада ёқимсиз сезгилар йўқолади. Қин шиллиқ қаватининг тузилиши ва озиқланиш жараёни тикланади. Ҳаёт сифати анча яхшиланади.