O’zgachalar: “Yomg’ir bolalari”

Har bir ota-onada vaqt etarli: istasa, uni haëtdan no- lishga sarflaĭdi, istasa, far- zandi bilan ishlashga. Moddiĭ imkoni t chegaralangan bŭlsa, internet bor. Bu erdan istagan ma’lumotni topish mumkin

Ruxsana Alimova

Bolam uch ëshligida uning kasalligini bilganman. «Autizmga ŭxsha pti», deĭishdi ŭshanda til uchida. Ortiq hech narsani tushuntirishmadi, izohlashmadi, lekin shifokor tŭğri tashxis qŭĭgan kan.
Bolasi autizmga uchragan ota-onalar oldida atigi ikki ĭŭl bor: birinchisi, tashxisni rad tadi va kasallikka qarshi kurashmaĭdi ëki qabul qilib, farzandi jami tga moslashishi uchun tinim- siz mehnat qiladi. Autizmning davosi ĭŭq, biroq uning belgilarini tŭğrilasa bŭladi. Menga ham vazi tga moslashib, oldinga intilishim uchun ma’lum vaqt kerak bŭldi. Bu kasallikka tŭqnash kelganimizdan keĭin turmush ŭrtoğim bilan bir maqsad ĭŭlida hamjihat harakat qildik. Ëdimda: unga biror ngi metodika haqida oğiz ochsam, «Biroz vaqt ber», derdi. Keĭingi kuni bu usul haqida mendan kŭproq ma’lumotga ga bŭlardi. Autizmga chalingan bola bilan ishlashda qinlarning daldasi va qŭllab-quvvatlashi juda muhim.
Muammosi bor bolaning otaonasi xuddi shundaĭ farzandning qinlariga ërdam berishga shaĭ bŭlar kan. Itali da shovchi autist bolaning onasi bilan internetda tanishdim. Uning tavsi lari va tajribasi keĭingi ĭŭlimni belgilab olishimga kŭmaklashdi. U ŭğlim parhez tutishini tavsi qildi, basseĭnga olib borish, kerakli mu- rabbiĭ va shifokorlar topishni maslahat berdi.
Shundan keĭin ngi usullar, mutaxassislarni izlab xorijiĭ davlatlarni keza boshladim. Goh davolanish, goh oddiĭ mashğulotlarda qatnashishga bordik. Ammo bir kun kelib, bundaĭ rishdan charchaganimni sezdim. xshilab ŭĭlab autizmga chalingan bolalarga mŭljallangan ŭzimizning markazimizni ochishga qaror qildik.
Aĭni paĭtda markazimizda qariĭb 100 nafar bola doimiĭ mashğulotlarda qatnashadi. Moddiĭ imkoni t chegaralangan bŭlsa, internet bor. Bu erdan istagan ma’lumotni topish mumkin. Falsafa sŭqish, kasallik sabablarini izlashga kamroq ‘tibor qaratish kerak. Har bir ota-onada vaqt etarli: istasa, uni haëtdan nolishga sarf- laĭdi, istasa, farzandi bilan ishlashga.
Shubhasiz, atrof-olamni idrok tishda boshqalarga ŭxshamaĭdigan bolaga tushun- tirish mushkul bŭlgan vazi tlarga ham duch kelasiz. Masalan, agar baĭram dushanbaga tŭğri kelsa, u nimaga hamma uĭdaligi va nima sababdan barchasi odatdagidan boshqacha bŭlaëtganiga haĭron bŭladi. Ëki nima uchun qor ëqqaniga haĭrat bilan qaraĭdi. Chunki nazariĭ jihatdan, qor bahor- damart oĭida ëğishi mumkin mas. Shu tariqa oddiĭ holatlar uning ongida ŭzgacha aks tadi.
qinlari uchun alohida ‘tibor kŭrsatishga mas’ul bŭlgan inson vaqtni aql bilan rejalashtirishi kerak. Bu shaxsiĭ vaqti- mizga ham tegishli. Shaxsan men kitob ŭqish, kinoga borish, dugonalarim bilan uchrashishga imkon topaman. Har kuni ŭzingiz uchun vaqt topish qoidaga aĭlanishi lo- zim va bunga ŭrganish, qolaversa, kundalik jadvalga kiritib qŭĭish kerak.
Haligacha bir savolga javob topolmaĭman: ona bŭlish nima degani? Farzand- larim uchun hali ularga noma’lum bŭlgan dunëda kompas, ĭŭlboshchi bŭlish, ular bilan dunëni qaĭta kashf tishim kerak. Qiziq, bundan ĭigirma ĭil ŭtib, bolalarim bu savolga qandaĭ javob berishar kan? Oilamiz muhabbat, hurmat, muloqot asosiga qurilgan di. Buning sababi ŭz vaqtida buvimning mehr-muhabbati va tarbi sini olganim tufaĭli deb bilaman.

Farzandim bilan faxrlanaman. Atrofdagilar unda autizmning hech qandaĭ belgisini sezmaĭdi

Alexandra Aliyeva

Xech kim bolam boshqalardan boshqacha tugilslin, deb orzu qilmas, bu achiq taqiqatga tayor bulmas ekan. Daria uy yoshga kirganida, using rivojlanishida kechikish bulayotgani ko’rindi.
Ma’lum vaqtgacha tili chiqib, gapirib ketishga ishonib yurdim, galati xarakatlarini esa erkalikka yo’ydim.

Samarali reabilitaciya usulini topgunimcha ko’plab xatolarga yu’l ku’ydim.
Shifokorlar bilan gaplashdim, hech qaĭsi- si kafolat bermas, xulosa sa bitta di: u hammaga ŭxshaĭ olmaĭdi.
Bu meni sindirgani ĭŭq. Moskvada muammo echimini topib haëtga qaĭtgandek bŭldim. U paĭtda Dariĭ 6 ëshda di. U erdagi mashğu- lotlar kamlik qildi. Ŭzimizda Moskvada qŭllanilgan metodika bŭĭicha ishlaĭdigan mutaxassislarni topdim. Bolamni markaz- ma-markaz sudrab rishni tŭxtatdim, uĭda reabilitasi jaraënini boshladim.
Mutaxassislar haftasiga etti kunlab farzandim bilan ishladi. Oilamizda shash tarzi ŭzgardi. Uĭdagi hamma narsani imkon qadar bolaning qŭli etmaĭdigan, olish noqulaĭ holatda joĭlashtirdik. U biror narsani olishi uchun muloqotga kirishishi, fikrini qaĭ ĭŭsinda bŭlsa ham ifodalashi shart di. Oradan tŭqqiz oĭ ŭtib, samarasi sezildi, na tŭrt oĭdan keĭin sa bolam 400 ta sŭzni ŭrgandi. Shubhasiz, bu kuniga 8 soatlab shuğullangan olti ëshli bolaning ğalabasi di.
Men farzandimga ishonaman. Atrofdagi- lar unda autizmning hech qandaĭ alomatini sezmaĭdi. Jamoat joĭlariga borganimiz- da, atrofdagilar uning ŭzini tutishida umuman noodatiĭlik kŭrmaĭdi

Intizom natija berdi. Hozirgacha jadval asosida shaĭman. Farzandimni ta’minlash uchun ishlashim kerak. Vaqtim tiğizligiga qaramaĭ, tŭxtab, shinamgina kafeda qahva ichib chiqaman. 10 daqiqa bŭlsa ham, ŭzim bilan ëlğiz qolishim mumkin bŭlgan qimmatbaho damlar bu.
Umr ĭŭldoshimdan minnatdorman. U ŭğlimni reabilitasi qilish borasidagi ishlarimga ishonch bildiradi, hech qachon qarshilik qilmaĭdi va doimo ënimda qŭl- lab-quvvatlaĭdi.
Bizning bolamiz bor, tashxis mas. Uni ŭz- gacha, deĭishadi. Ammo biz ham turlichamiz. Hatto gizaklar ŭrtasida ham tafovut bor.

Ŭzgacha farzandning onasi bŭlish – bu doimiĭ aĭbdorlik hissi bilan shash deganidir

Shirin Yusupova

Ŭğlim koma holatida dunëga kelgan. Shifokorlar uni haëtga qaĭtarishganining ŭzi mŭ’jiza dir. Bizga uĭga javob berishganda bolam kasalligini bilib, umidsizlikka tushib qolgan dim. Birinchi bir rim ĭil davomida ortimga qaraĭverardim, bu kulfatning sababini axtarardim, tahlil qilardim. Ŭsha paĭtdagi holatimni
tŭğri ĭŭl topgunimga qadar ortga tashlangan qadamlarga taqqoslaĭman.
Taqdirga tan berganimdan sŭng bolamni mu- staqil haëtga taĭërlash maqsadimga aĭlandi, toki u birovning ërdamiga muhtojlik sezmasin, soğliğidagi kemtiklar haëtiga so solmasin, sevimli insonlari qurshovida baxtiër inson bŭlsin. Tarbi m, bolam bilan birga ŭtkazgan har bir mashğulotim, reabilitasi jaraëni, umuman olganda, farzandim uchun neki qilmaĭ, barining negizida ana shu maqsad mujassam.
Ŭzgacha farzandning onasi bŭlish – bu doimiĭ aĭbdorlik hissi bilan shash degani- dir. Biroq inson kechira olishni ŭrganishi kerak, ng avvalo, ŭzini. Men karmaga isho- naman: bizning ŭğlim bilan birgalikda bajarishimiz kerak bŭlgan, belgilangan vazifamiz bor.
Ĭŭqotilgan quvvatning ŭrnini tŭldirib borish darkor, aks holda u tugab qoladi va natijada janjal va kelishmovchiliklar ke- lib chiqadi. Shuning uchun ŭzlikni anglash, quvvat tŭplash, kŭngilga nur olib kirish uchun faqat ŭzingiz uchun ajratgan vaqt va ma- koningiz bŭlishi shart. U erda har qandaĭ mashğulot ŭtkazishingiz mumkin: raqsga tushish, kuĭlash, rasm chizish, sport bilan shuğullanish, gŭzallik salonlariga borish kabi. Buni birov uchun mas, ŭzingiz, ŭzingizga bŭlgan muhabbatingiz uchun amalga oshirishingiz darkor. Ŭzini unutgan, ŭziga nisbatan hurmati va muhabbati ĭŭqolgan aël ijobiĭ quvvat manbai bilan bŭlisha olmaĭdi.
Ënimda munosib ërdamchilarim bor, bu turmush ŭrtoğim va ota-onalarimiz. Men – baxtli insonman.
Ŭğlimni davolaĭ olishimga ishonishdan tŭxtamaĭman. Buning uchun bir joĭda tŭxtab qolmasdan, faqat oldinga intilishim, turli usullarni sinab kŭrishim kerak. Ŭlimga chora ĭŭq, xolos, qolganini uddalasa bŭladi. ng muhimi, farzandim haët, ŭsib-ulğaĭmoqda, qolganlari ikkinchi darajali muammolar.

 

 1,844 

0 0 голоса
Рейтинг статьи
Подписаться
Уведомить о
0 комментариев
Межтекстовые Отзывы
Посмотреть все комментарии